Het ontstaan en het belang van ASML in Nederland

Het Veldhovense bedrijf ASML heeft meer invloed op ons leven dan welk ander Nederlands bedrijf ook. Zonder dit bedrijf hebben we geen functionerende smartphones, laptops, zonnepanelen of pacemakers. ASML produceert namelijk unieke machines waarmee bedrijven als Intel en Samsung op grote schaal microchips kunnen produceren tegen een lage prijs. Met recht is het Brabantse ASML een bedrijf om trots op te zijn. Als wereldwijd marktleider is het bedrijf van enorm belang voor Nederland. Op deze pagina lees je alles over het ontstaan van dit Brabantse bedrijf, en kijken we naar het belang van ASML voor de Nederlandse economie.

Ontstaan en beginjaren van ASML

Bij veel bedrijven wordt nog weleens een romantisch beeld geschetst van de beginjaren, waarin vanuit een donker zolderkamertje de eerste producten werden vervaardigd. Wat betreft ASML is dat niet ver van de waarheid. In 1984 startten elektrogigant Philips en chipmachinefabrikant ASML vanuit een lekkende loods in Veldhoven. Als kantoor werden hier enkele houten barakken aan vastgebouwd. Een jaar later werd een hoofdkantoor geopend in Veldhoven, en werkten er inmiddels 100 mensen aan de ontwikkeling van machines waarmee microchips konden worden gefabriceerd.

Het inmiddels wereldwijd befaamde bedrijf kende zeer moeizame beginjaren. Eind jaren 80 leek zelfs het einde al in zicht. De aandeelhouder trok zich terug, omdat hij de hoge investering niet meer kon ophoesten. En Philips leed ernstig onder de krimpende elektronicamarkt en moest flinke bezuinigingen doorvoeren. Het investeren in een lastig draaiende joint venture was moeilijk te verkopen aan de vele mensen die hun banen zagen verdwijnen. Na lang overleg besloot het bedrijf alsnog om voorlopig geld in ASML te blijven stoppen.

ASML groeit uit tot wereldbedrijf

Dat bleek een gouden greep te zijn. In de loop der jaren groeide de vraag naar chips explosief, aangezien elke thuiscomputer hiervan afhankelijk was. In de jaren 90 ontwikkelde ASML een nieuw lithografiesysteem, waarmee bedrijven op grote schaal en tegen lage kosten chips konden vervaardigen voor hun producten.

ASML stond op de kaart. Het bedrijf werd onafhankelijk en ging naar de beurs. Philips verkocht de helft van zijn aandelen en speelde een steeds marginalere rol binnen het nieuwe bedrijf. Vanaf 2000 kon ASML flink investeren dankzij het geld uit de beursgang. Het nam andere grote bedrijven over, zoals de Silicon Valley Group en BRION. De opkomst van de smartphone zorgde vervolgens voor een ongekende vraag, waar nauwelijks aan te voldoen was.

In 2010 volgde een revolutionaire ontwikkeling met de EUV (extreme ultraviolet) machine, waarmee nog snellere en krachtigere chips konden worden gemaakt. ASML bleek de enige fabrikant ter wereld die deze machines kon (en kan) maken. ‘s Werelds grootste bedrijven als Intel (Verenigde Staten), TSMC (Taiwan) en Samsung (Zuid-Korea) stonden in de rij om voor een slordige € 200 miljoen een EUV-machine aan te schaffen. Daarmee is ASML uitgegroeid tot de belangrijkste schakel in de wereldwijde chipindustrie.

Anno 2024 biedt ASML klanten alles wat ze nodig hebben om op grote schaal chips te produceren, zoals hardware, software en operationele ondersteuning. Er werken inmiddels 45.000 mensen voor het bedrijf, vanuit zestig locaties wereldwijd. Naast het zenuwcentrum in Veldhoven heeft ASML acht vestigingen in Japan, zes in Zuid-Korea en zeventien in de Verenigde Staten.

De onmisbaarheid van ASML in de huidige tijd

We zeiden het al: er is tegenwoordig geen apparaat meer dat niet beschikt over een chip gemaakt door een machine van ASML. Ze zitten in je iPhone en smartphone, laptop, smartwatch en gameconsole. Ook auto’s zijn voor hun elektronische besturing totaal afhankelijk van chips. En wat te denken van robotstofzuigers, beveiligingscamera’s, deurbellen, luidsprekers, pacemakers en MRI-scanners? 

Ook voor je dagelijkse entertainment kun je niet zonder de microchips die vervaardigd zijn door de ASML-machines. Zo gebruikt Netflix deze chips om videobestanden naar miljoenen apparaten te kunnen streamen en AI-algoritmes te gebruiken voor aanbevelingen. Zelfs online goksites als LeoVegas Casino draaien op deze chips, om bijvoorbeeld hun transacties te beveiligen.

Het belang van ASML voor Veldhoven en Nederland

ASML heeft inmiddels een enorme economische impact voor Nederland, en Brabant in het bijzonder. In Nederland levert ASML ruim 20.000 arbeidsplaatsen. Daarnaast trekt het bedrijf weer andere bedrijven aan die voor extra banen zorgen, zoals VDL, Thermo Fisher en KMWE. Zij leveren allerlei software en logistieke diensten, waardoor weleens gesproken wordt van een ASML-keten.

Al deze werknemers zorgen voor een grote vraag naar woningen en voorzieningen in de omgeving. Daardoor wordt er fors geïnvesteerd in woningbouw, wegen en openbaar vervoer. Omdat een groot aantal werknemers uit het buitenland komt, zijn er ook internationale scholen, kinderopvang en organisaties gesticht. Deze internationale wetenschappers dragen weer bij aan een verdere kennisoverdracht.

Ten slotte investeert ASML via het eigen Community Partnership Program in andere programma’s die wereldwijd techniek, onderwijs en duurzaamheid ondersteunen. In Nederland leert het via Tech Playgrounds om te programmeren en robots te bouwen; oftewel hen kennis te laten maken met technologie. Kwetsbare Nederlandse jongeren krijgen ondersteuning via het JINC, en ook in de Verenigde Staten, India en Afrikaanse landen wordt geïnvesteerd in betere scholing voor kansarme jongeren. Daarmee heeft het eens zo kleine Veldhovense bedrijf een ongekende impact op de Nederlandse economie en onze wereldwijde uitstraling.