Stenen bakken bij de Heibloem
De stenen, nodig voor de bouw van een huis, worden bij voorkeur gebakken op de plaats waar leem of klei te vinden is. Al in de 18e eeuw zijn er in Veldhoven enkele veldovens, waar stenen gebakken worden. Tussen Veldhoven en Steensel ligt namelijk een leemlaag met een oppervlakte van 30 ha en een dikte van anderhalf tot wel vier meter. In de periode 1850 en 1900 komen er 23 verzoeken bij de gemeente binnen om een veldoven te mogen bouwen.
VELDHOVEN - Gedolven leem wordt met de hand gekneed, gereinigd en gevormd in een vormraam (bodemloos) of in een vormbak (met bodem). Na voldoende droging kan het bakken in een oven beginnen.
De ongebakken stenen worden in een rechthoek gestapeld zodat de horizontale en verticale gangen tussen de stenen als stookkanalen fungeren. De stookkanalen worden volgestopt met bijvoorbeeld hout of turf. De buitenste te bakken stenen vormen de buiten muren van de oven. Het geheel wordt overdekt met oude baksteen (of baksteen van slechte kwaliteit), plaggen, leem of natte klei met stro, met als doel de hitte, duizend graden, in de 'oven' te houden.
Het bakproces van stapelen in de oven, stoken, afkoelen en leeghalen van een partij van circa 50.000 stenen duurt 3 tot 4 weken.
De start van de Heibloem
In april 1898 besluit de gemeente Veldhoven om de 30 ha heide (leemlaag) te verkopen. In een openbare veiling meldt zich een groep geïnteresseerde kopers: J.C. Claesen, steenfabrikant, J. Castelijns, koopman, P. van Mensvoort, landbouwer (allen uit Tilburg), W.H. van Nuenen, fabrikant, J.C. van Nuenen, burgemeester (beiden uit Meerveldhoven), J.A. Louwers en J.C.M.G. Hirzel von Kempten, fabrikant (beiden uit Veldhoven). De koopsom bedraagt 60.000 gulden, het startkapitaal is 56.000 gulden.
In 1899 is de feestelijke opening van de machinale steenfabriek, gelegen tegenover de huidige Buitenjan. Vanwege de vestiging in het heidegebied krijgt de fabriek de naam ‘De Heibloem’ toegedicht. Piet van Mensvoort wordt benoemd tot directeur. De directie is optimistisch. Die rekent 5 miljoen stenen per jaar te maken. De fabriek ligt aan een doorgaande weg, waar ook de tram loopt. Met de tramlijn van Eindhoven naar Arendonk is een goed transport van stenen verzekerd.
Naar Bazelmans
Het helebakprocesduurt3 tot 4 weken
De Heibloem heeft in 1900 al 35 mannen en 5 jongens in dienst. Tot 1910 met gemiddeld 55 arbeidsplaatsen is zij de belangrijkste werkgever in Veldhoven. De stenen voor de kerken van Veldhoven-Dorp, Steensel en Knegsel, maar ook voor de villa’s van de familie van Nuenen in Meerveldhoven, zijn gebakken door De Heibloem. Vanwege hun bijzondere kleur worden de stenen ‘geel appelbloesem’ genoemd. De meningen erover zijn verdeeld, variërend tussen ‘zeer gewild’ en ‘de kwaliteit van de stenen valt niet mede; de kleur deugt niet’.
In 1928 overlijdt Piet van Mensvoort en tijdens de crisis van de jaren '30 neemt de vraag naar stenen drastisch af. In september 1936 wordt het bedrijf voor f 14.200,-- verkocht aan F.L. Bazelmans. De steenfabriek blijft tot 1973 voortbestaan.
Meer, op: erfgoedhuisveldhoven.nl
