De duivel in de Klokkuil, kent u het?

11 januari 2026, 12:00 Historie

Het verhaal van de klok in het Klokmonument in de Dreef is genoegzaam bekend: in januari 1943 wil de Duitse Bezetter de kerkklok uit de H. Caeciliakerk in beslag nemen om hem om te smelten in een Duitse wapenfabriek. Maar schooljongens weten de klok te redden. Veldhoven kent echter nog zo’n ‘klokverhaal’, dat zich ruim 300 jaar geleden afspeelt tijdens de Spaanse Successieoorlog begin 18e eeuw.

VELDHOVEN - In 1702 zouden Franse soldaten de klok uit de Veldhovense kerk hebben gestolen die dan in de Kerkakkers staat op de locatie die we nu aanduiden als de Oude Kerkhof in d’Ekker. De klokroof heeft geleid tot een sage die generaties lang is doorverteld. 

Werk van de duivel?

Volgens het volksverhaal is de wagen die de klok vervoert niet bestand tegen het zware bronzen gevaarte. De as breekt en de klok zinkt weg in de grond. De plaats waar het gebeurt wordt sindsdien de Klokkuil genoemd.
Meester Rijken (1861-1942) heeft diverse varianten van de sage opgetekend. In één van deze varianten is de duivel de klokrover. Tijdens zijn vlucht heeft hij de klok laten vallen in de Klokkuil, gelegen in de Zonderwijkse akkers. Sindsdien laat de duivel zich daar gelden. ‘Alleen uit noodzaak durfde men den kuil te passeren en dan nog steeds met kloppend hart en ’n geheimzinnige vrees. Maar niemand durfde het wagen met Kerstnacht deze plek te genaken. Dan immers komt de moeder van den duivel, legt boven den kuil een vuurtje aan, dat ze voedt met bokpooten en dat een verpestende stank rondom verspreidt. Boven het vuurtje droogt de duivelin het hemd van haar zwarten zoon, dat ze van tevoren in het water van de poel heeft gewasschen’, laat een optekening van Meester Rijken lezen.

Gevonden!

Een sage is een volksverhaal dat zich afspeelt op een bekende plaats in een bepaalde tijd en dat is uitgegroeid om een historische kern. Bestaat er zo’n historische kern bij het klokverhaal?
Ton van den Hurk duikt in de archieven om te achterhalen of er iets over de klokroof uit 1702 is terug te vinden. In het nationale archief te ’s-Gravenhage vindt hij enkele resoluties van de Staten Generaal waarin gewag gemaakt wordt van een klok in de Veldhovense kerk die in 1702 tijdens de Spaanse Successieoorlog door Fransen met onbekende bestemming is ontvreemd. Geen nood. In Veldhoven is de locatie bekend. In het Veldhovens kadaster staat de Klokkuil in de Zonderwijkse akkers sinds 1829 netjes ingetekend. In 2017 wordt het perceel ondergebracht in het Stedenbouwkundige plan Huysackers. Bij archeologisch onderzoek in de periode 2017-2018 komt er echter geen klok tevoorschijn.

Geen straatnaam

Jammer genoeg is er bij de totstandkoming van het stratenplan Huysackkers niet aan gedacht een straat nabij de locatie als ‘Klokkuil’ te dopen. De locatie die aan de sage gekoppeld is, kunnen we natuurlijk nog traceren. Ter hoogte van De Huysacker 31 is de klok gevallen. Ga er maar eens kijken, maar liever niet in de kerstnacht. Die is overigens ook net geweest.

Meer weten over Veldhoven? Of gewoon lid worden van Erfgoedhuis Veldhoven? Zie: erfgoedhuisveldhoven.nl

Meester Rijken

In 1930 heeft meester Rijken 51 volksverhalen in schriftjes opgetekend: 177 pagina’s handgeschreven teksten. Zowel de oorspronkelijke teksten als de uitgetypte versies van zijn ‘Sagen en legenden uit Duisel en omstreken’ zijn te raadplegen in de heemkamer.

Welkom

Per 1 januari is de Heemkamer in Bibliotheek Veldhoven open op donderdag van 10.30 tot 12.00 uur. Komt dat niet goed uit? Ook op afspraak kunt u terecht, bij voorkeur op zaterdagmorgen. Aanmelden hiervoor, via: info@erfgoedhuisveldhoven.nl

‘Alleen uit noodzaak durfde men den kuil te passeren’