Het verleden maakt Veldhovens heden

27 november 2025, 11:03 Maatschappelijk

Bij geologie denken niet veel mensen meteen aan Veldhoven. Maar zoals overal ter wereld is het landschap dat tegenwoordig te zien is het resultaat van gebeurtenissen in het verleden. En als het over het verre verleden gaat spreken wordt gesproken over geologie. In het buitengebied van Veldhoven is nog veel te zien van het oorspronkelijke landschap. Op enkele plaatsen komt zelfs de prehistorie aan de oppervlakte.

VELDHOVEN - In het verleden is het aanzien van de aarde meerdere malen helemaal veranderd. Wie meer van de omgeving wil begrijpen moet dus eerst ver in de tijd teruggaan. Bij het ontstaan van de aarde is er door afkoeling een gestolde aardkorst ontstaan. In Veldhoven ligt die korst op een diepte van 4.000 meter. In de loop van miljoenen jaren is deze bodem opgebouwd. In verschillende perioden is er sprake geweest van begroeiing. De resten daarvan liggen in Veldhoven op een diepte van zo’n 3.000 meter als steenkoollaag, in Reusel ligt die laag maar 1.500 meter diep. Na het ontstaan van deze steenkool zijn er namelijk in dit gebied breuken in de aardkorst ontstaan. Langs deze breuken deden zich in het verleden aardverschuivingen en aardbevingen voor.

Steenkool

De breuken hangen samen met het feit dat de Ardennen en Zuid-Limburg nog steeds omhoog gedrukt worden, terwijl de Noordzee steeds verder naar beneden zakt. Zo’n 3 miljoen jaar geleden liep de kustlijn van Zeeuws-Vlaanderen over het zuiden van Noord-Brabant, langs de oostgrens van het huidige Nederland naar het noorden. Veldhoven lag dus op de bodem van de zee! Zo’n half miljoen jaar geleden hebben de voorlopers van Rijn en Maas veel grof zand, grind en stenen in het gebied afgezet. Bijna overal ligt de bovenkant van deze laag diep. Ten zuiden van Veldhoven ligt deze laag echter vrijwel aan de oppervlakte en is zeker een meter dik. Soms zijn deze stenen opmerkelijk groot zoals de Reuselse kei op de Peelse heide.

Noordzee

De aardlagen die nu aan de oppervlakte liggen, zijn door de wind afgezet tijdens de laatste ijstijd, 70.000 tot 10.000 jaar geleden. In die koude periode, daalde het niveau van de wereldzeeën zodanig dat de Noordzee geheel droog kwam te staan en het fijne Noordzeezand over Brabant stoof.
In de warmere zomer ontdooide vervolgens een dunne bovenlaag van de bevroren grond en stroomde zand met dooi- en regenwater weg. Alle beekdalen met hun kronkelende beken zijn toen ontstaan. Zandverstuivingen in drogere periodes deden zandruggen ontstaan waar de Oirschotse Heide en de Strabrechtse Heide een onderdeel van zijn. Door uitwaaiing zijn op deze hoge zandgronden dan weer vennen ontstaan, zoals de Grote Vlasroot.

Aantrekkelijk

Grotere aantallen mensen, met hun sterke invloed op het landschap, wonen hier pas 3.500 jaar. De grafheuvels die aangetroffen worden bij Toterfout zijn overblijfselen uit die tijd. Hoe het huidige landschap eruitziet is vooral het gevolg van menselijk ingrijpen van de laatste honderden jaren, met de nadruk op de recente tientallen jaren. Niet alle ingrepen zijn even gelukkig uitgepakt. Laa het een gezamenlijk zorg zijn, dat het landschap leefbaar en aantrekkelijk blijft.

Aardbeving

Bij Roermond is er in 1992 een aardbeving die ook in Veldhoven gevoeld wordt. Er is nauwelijks of geen schade, maar bij het epicentrum raakten honderden gebouwen beschadigd. Met een kracht van 5,8 op de schaal van Richter is het een van de sterkste aardbevingen in Noordwest-Europa sinds de historische tijd.

Geologie in Veldhoven

Wie interesse heeft in geologie, moet een wandeling maken over de Nagelmekerseweg (het zandpad in het verlengde van de Runstraat langs het Witven) naar de Volmolenweg. Hier komt de bodem van een oud Maasdal aan de oppervlakte.

Veldhoven
lag dus
op de bodem
van de zee!