Kijk ook eens naar de wegkant!
Wie in deze tijd van het jaar rondfietst in Veldhoven, moet zeker eens stoppen aan de kant van het fietspad. Tegenwoordig staan er in een wegberm meer verschillende planten dan op 10 hectare akkergrond. Wegen en wegbermen zijn onverbrekelijk met elkaar verbonden en zijn niet weg te denken uit het steeds veranderende landschap.
VELDHOVEN - Wegbermen zijn weliswaar vaak maar enkele meters breed, maar door het dichte wegennet is de totale oppervlakte aan wegbermen in Nederland best groot. Bijna 2% van het landoppervlak wordt ingenomen door wegbermen, terwijl voor 'erkende' natuurgebieden slechts 4% beschikbaar is. In Vlaanderenv- met meer wegen dan in Nederland - is de verhouding zelfs één op één. Bermen worden niet bemest en bij goed beheer leveren ze een forse bijdrage aan de biodiversiteit van het land.
Refugium
In de Nederlandse wegbermen komen zo'n 450 verschillende soorten planten voor. Dat is 30% van alle plantensoorten. In de streken waar het cultuurland overheerst, is alleen nog langs de wegen de volledige verzameling planten uit die streek te vinden. In die gevallen wordt over 'refugium' gesproken, of wel een wijkplaats voor wilde planten. Wanneer planten verdreven worden van hun oorspronkelijke groeiplaatsen, dan betekent dat ook een bedreiging voor een aantal dieren zoals insecten en met name voor vlinders die afhankelijk zijn van specifieke plantensoorten. Doordat de wegen heel het land doorkruisen maken bermen verbindingen tussen de verschillende natuurgebieden. Dieren gebruiken bermen dan ook om zich te verplaatsen en een nieuwe woonplaats te bereiken.
Ecologisch onderhoud
100 jaar geleden worden de bermen onbedoeld ecologisch onderhouden. Meestal zijn de wegbermen verpacht aan boeren, die het bermgras als hooi gebruikten. Iedere boer maait wanneer hem dat het beste schikte. Hierdoor ontstaat veel variatie in begroeiing. De bermbodem verschraalt en de plantensoorten nemen toe in aantal. Na de oorlog gaat de overheid steeds meer zelf het onderhoud aan wegbermen doen. Dat betekent de invoer van goedkopere manieren van onderhoud. Vaker maaien, waarbij het maaisel blijft liggen. Daardoor komen kruiden moeilijker tot zaadvorming en groeit gras juist beter. Beide oorzaken leiden tot bermen met een gesloten grasmat.
Bij het beheer van wegbermen komt nogal wat kijken
Monotoon
In de jaren-60 willen de natuurgroepen de saaie wegbermen veranderen. Van overheidszijde wordt gezocht naar een wat fleuriger aanzien met behoud van lage onderhoudskosten. Hiermee wordt de basis gelegd voor het tegenwoordige bermbeheer. De principes zijn eenvoudig: verschralen door afvoer van maaisel en maaien als het zaad van de kruiden gevormd is. Het moment van maaien is vaak bepalend voor het in stand houden van de gewenste planten. Als rolklaver in bloei kort gemaaid wordt, zal die een jaar later slecht terugkomen. En wie in de zomer berenklauw wil, die zal er in de 1e helft van juni moeten maaien. Bij het beheer van wegbermen komt nogal wat kijken, maar als het met beleid gedaan wordt dan keert de oorspronkelijke plantengroei terug in de berm.
