Grafheuvels oud, maar niet vergeten
Wie nu door Veldhoven rijdt, ziet een modern dorp, met een wisseling van oud- en nieuwbouw. In de oude dorpskernen, zijn gebouwen van honderden jaren oud te vinden. Het Notarishuis spant de kroon: het stamt uit 1438. Dat is wel oud, maar pas echt oud zijn de grafheuvels in de gemeente. Sommige dateren van 3600 jaar geleden.
VELDHOVEN - In het westen en zuiden van de gemeente Veldhoven zijn 10-tallen grafheuvels te vinden. In het bos tussen de gehuchten Toterfout en Halfmijl, in de bossen van de Molenvelden en de Sprankel liggen ze.
Tegenwoordig zien ze eruit als een klein grasheuveltje. Sommige zijn omgeven door houten palen en een greppeltje.
Eén van de heuvels bij Toterfout wordt het Lambertsbergje genoemd. Dat is de enige in dit gebied die uit het neolithicum (steentijd) stamt en is dus ouder dan de rest, die in de bronstijd zijn aangelegd. Sommige grafheuvels zijn overigens voorzien van plaquettes met duidelijke tekeningen en informatieve beschrijvingen.
Resten
De oudste beschrijving is die van Petrus Panken uit 1845. Uit zijn notities blijkt dat in die periode door belangstellenden gegraven wordt in de grafheuvels. Daarbij is nogal wat schade aangericht. Na de oorlog wordt het onderzoek van de grafheuvels in Veldhoven serieus aangepakt door het Biologisch Archeologisch Instituut van de Universiteit Groningen.
Bij het onderzoek van de heuvels zijn natuurlijk menselijke resten aangetroffen. In de oudste heuvels zijn mensen begraven, later zijn het vooral urnen met asresten. Het is niet waarschijnlijk dat iedereen wordt bijgezet in de grafheuvel. Waarschijnlijk alleen de leiders. Wel is het opmerkelijk dat er relatief veel resten van jonge mensen zijn aangetroffen. De betekenis hiervan is niet duidelijk. Uit onderzoek aan stuifmeel uit de heuvels blijkt dat de oprichters ervan landbouw bedrijven en dat in de buurt van de latere grafheuvels vee gehouden is.
Toterfout
200 jaar geleden zijn veel grafheuvels nog onherkenbaar in het landschap opgenomen. In 1948 bevinden zich in het gebied bij Toterfout 31 grafheuvels en een urnenveld. Van die grafheuvels is een deel monumentaal en een deel nauwelijks nog herkenbaar. Een 8-tal zijn helemaal verdwenen door bebossing en ontginning.
Na de onderzoekingen is besloten om er enkele 10-tallen te restaureren. De overige zijn met de grond gelijkgemaakt om plaats te maken voor akkers. In 1966 worden de grafheuvels op de lijst van Rijksmonumenten geplaatst.
Veldhovenarenvan3000 jaargeleden
Onderhoud
De gerestaureerde heuvels zijn begroeid met gras en moeten natuurlijk regelmatig onderhouden worden. Omdat de heuvels allemaal in de bossen liggen, ligt het gevaar van dichtgroeien op de loer. Als er niets aan gedaan zou worden, dan zouden met name berken, Amerikaanse eiken en vogelkers de kale heuvels innemen.
Elk jaar is de werkgroep KLE van IVN VEV wel in de weer met het onderhoud. Dit jaar zijn er ook weer de diverse groepen werknemers van ASML uit Veldhoven aan het werk geweest om bomen en struiken te kappen. Zo blijkt dat de Veldhovenaren de grafheuvels in ere willen houden: oud, maar niet vergeten!
