Bezittingen van een nazi-slachtoffer
HistorieRonald Schnitker
80 jaar nadat zijn familielid Harmen Muilwijk door de nazi’s gevangen wordt gezet in het Nederlandse doorgangskamp Amersfoort en wordt gedeporteerd naar het concentratiekamp Neuengamme, heeft Arie Heijmans uit Veldhoven de persoonlijke memorabilia van zijn achterneef teruggekregen.
VELDHOVEN - De op 4 juli 1922 in Leiden geboren machinemonteur wordt in juli 1943 als dwangarbeider vanuit Den Haag naar Duitsland getransporteerd, waar hij niet ver van de Zwitserse grens te werk wordt gesteld. Na een verblijf in het ziekenhuis waar hij is opgenomen wegens difterie ontsnapt hij, wordt hij in Den Haag opgepakt en gevangengezet in Amersfoort. Van daaruit volgt de deportatie naar het concentratiekamp Neuengamme. De SS neemt al zijn persoonlijke bezittingen mee, inclusief een kleine agenda die hij gebruikt als een dagboek en een aantal familiefoto’s die Harmen zorgvuldig bewaart in een mapje. Daarna moet hij aan de slag op de scheepswerf van Blohm & Voss in Hamburg. Daar komt Harmen in januari 1945 te overlijden na een luchtaanval van de Britse luchtmacht.
Arolsen Archives
De bezittingen van Harmen Muilwijk zijn bijna 80 jaar lang bewaard in de Arolsen Archives, het grootste archief over de slachtoffers van de nazivervolging. Hier worden systematisch pogingen ondernomen om de persoonlijke bezittingen terug te geven aan de nazaten van de reeds lang overleden slachtoffers van het nationaalsocialistische regime van onrecht.
De collectie bevat informatie over alle groepen die het slachtoffer zijn geworden van de nazi-dictatuur en is daarom een belangrijke bron van kennis voor jongere generaties. Het maakt deel uit van Memory of the World, UNESCO’s lijst voor documentair werelderfgoed.
Wereldwijd zoeken talloze vrijwilligers samen met de Arolsen Archives naar familie en nabestaanden van slachtoffers van het naziregime. Er worden daar nog steeds een paar duizend enveloppen bewaard met de laatste bezittingen van concentratiekampgevangenen: horloges, trouwringen, familiefoto’s, alledaagse items en objecten die toebehoren aan de rechtmatige erfgenamen.
Vandaag de dag ligt in de Arolsen Archives informatie opgeslagen over meer dan 17,5 miljoen mensen; Holocaust-slachtoffers, concentratiekampgevangenen en dwangarbeiders. Vrijwel dagelijks komen nog aanvragen binnen. Ruim 200 mensen zijn bezig met het uitzoeken van informatie.
In het geval van Harmen Muilwijk liggen in het Arolsen Archief zijn dagboek en een portemonnee met niet-geïdentificeerde foto’s. Na vele jaren van speurwerk slaagt men erin deze toe te wijzen aan Harmen Muilwijk. Op 2 foto’s staat zijn naam op de achterkant. De Nederlandse verslaggever Ellen de Visser (Volkskrant) en haar team van vrijwilligers uit Nederland konden daarna het gezin lokaliseren.
Onbekend
Woe. 19 juni zijn in Bad Arolsen de bezittingen van Harmen Muilwijk overhandigd aan Arie Heijmans.
Van Harmen Muilwijk wist hij tot voor kort niets. Over Herman Muilwijk is en wordt in zijn familie nooit gesproken.
“Het is mogelijk dat de zijn familieleden geloofden dat Harmen een collaborateur van de Duitse bezetter was geweest.””
Niemand heeft ooit vermoed dat hij als dwangarbeider naar Neuengamme is gedeporteerd en daar stierf. “Nu zijn spullen tevoorschijn zijn gekomen en zijn levensloop is gereconstrueerd, kunnen we eindelijk over hem praten”, vertelt Arie Heijmans.
De SS neemt al zijn persoonlijke bezittingen mee
