Appelbomen zijn een waardevol onderdeel voor een voedselbos. Gekozen wordt voor soorten die geen pesticiden nodig hebben om mooie appels te dragen. FOTO: Rien de Schipper.
Appelbomen zijn een waardevol onderdeel voor een voedselbos. Gekozen wordt voor soorten die geen pesticiden nodig hebben om mooie appels te dragen. FOTO: Rien de Schipper.

Even eten halen in het voedselbos

In de omgeving van Veldhoven zijn veel bossen ontstaan als heidegebieden in gebruik worden genomen als productiebos. Er worden dan vooral sparren aangeplant, om het hout te gebruiken in de Limburgse mijnen. Dat leidt tot saaie bossen met een lage natuurlijke waarde. Hoe anders is dat met het voedselbos.

VELDHOVEN - Zo’n bos heeft heel veel verschillende groene planten die groeien op elk beschikbaar plekje. Een grote verscheidenheid van vogels is te horen en er kronkelt een stromend beekje door het bos. In dat bos kunnen veel struiken en bomen een plaatsje vinden die voor de mens voedsel opleveren. Met de natuur als voorbeeld kan een voedselbos doelbewust ontwikkeld worden, met een goed uitgewerkt beplantingsplan.

Biodiversiteit

Het onderscheidt zich in opzet en ontwerp van een tuinderij of boomgaard. Voedselbossen lijken veel meer op echte bossen en bestaan uit voornamelijk meerjarige bomen en struiken. Samen met bijpassende kruiden, dieren en bodemleven komt zo een ecosysteem tot stand, waar natuurlijke processen en kringlopen zonder gebruik van meststoffen en pesticiden ontstaan. Voedselbossen dragen zo bij aan meer biodiversiteit. Ze leggen ook CO2 vast in het hout en de bodem, en daarnaast helpen ze bij het reguleren van de waterstand. Kortom: een mooi voorbeeld van een soort landbouw die met de natuur meewerkt.

Wijkers en blijvers

Het ontwerp van een voedselbos probeert zo snel mogelijke bosopbouw en daarmee bodemopbouw te vormen. Zo wordt een plek gemaakt waar de planten, die oogst geven, kunnen groeien en bloeien. In het begin zijn daarom veel bomen aangeplant zoals berk, els, wilg en populier met de taak om snel een bos te vormen. Deze bomen worden ook wel 'wijkers' genoemd, omdat zij de eerste 10 jaar volgens plan weer worden gekapt en daarmee wijken voor de voedselproducerende bomen en struiken die dus de 'blijvers' zijn. 

Verbindenmetde natuurals oogst

Kruid en onkruid

De keuze van planten is erop gericht dat het bos zichzelf in stand houdt. Dat betekent dat er zo min mogelijk onderhoud nodig is. De natuur weet zelf precies wat nodig is om zich te ontwikkelen naar een gezond systeem. Door niets te doen worden 'problemen' vanzelf opgelost. 'Onkruiden' bestaan niet in het bos. Planten die opkomen hebben een rol te vervullen binnen het systeem en moeten de ruimte krijgen. Soms wordt later pas duidelijk wat die rol is: de natuur zit vaak best wel ingewikkeld in elkaar. Plagen en ziekten worden door het systeem bestreden: ingrijpen van de mens is helemaal niet nodig. Het onderhoud dat gedaan moet worden bestaat voornamelijk uit het op tijd weghalen van de wijkers en het maaien van de paden. 

Recreatie

Een volwassen voedselbos heeft meer planten en bomen dan hier genoemd kunnen worden. Een paar voorbeelden: kastanje, appel, vlierbes, mispel, kruisbes, asperge, eetbare paddenstoelen, venkel en hop. Bij sommige bossen zal de nadruk meer op de opbrengst liggen en bij andere bossen, die opengesteld worden voor publiek is de educatieve en recreatieve functie het belangrijkst. Maar altijd geldt: een voedselbos is een verrijking voor zijn omgeving.

Afbeelding