Mos is de groene vloer van het bos

18 december 2023, 19:00 Maatschappelijk

IVN VEV

Let tijdens een lekkere winterwandeling door het bos eens extra op de bosbodem. Er blijkt nog heel wat groen spul te overwinteren. In deze omgeving is dat voornamelijk mos in allerlei vormen en kleuren groen. Het is niet alleen mooi, maar bovendien vaak nuttig. En als het zo uitkomt een fraaie groene vulling voor het kerststukje of de kerststal.

VELDHOVEN - Ook op de heide is mos te zien: bijvoorbeeld op een zandverstuiving zijn er soorten die het zand vastleggen. Andere soorten zijn in staat om veel water vast te houden. Zo kunnen veenmossen het water opzuigen en bij droog weer geleidelijk afgeven. Weer andere soorten bedekken boomstronken en afgevallen takken en helpen zo bij de afbraak, doordat ze het vocht vasthouden. Mossen bieden ook onderdak aan allerlei kleine diertjes zoals mijten en insecten.

400 soorten

Mossen hebben wel wortels, maar die zijn er alleen om zich vast te houden aan de ondergrond. Dat kan zand, steen of hout zijn, maar ook autobandenrubber of poep van dieren.
Er zijn erg veel soorten mos, in Nederland wel 400 en ze groeien bijna overal in de stad, zowel als in de vrije natuur. Gewoon haarmos groeit op natte, meestal lichte plaatsen. De bladen zijn anderhalve centimeter lang. Bij droog weer tegen de stengel aanliggend, bij nat weer van de stengel afstaand. Van bovenaf gezien geven ze een sterretjespatroon, waardoor mensen denken met sterremos te maken te hebben, maar dat is een andere mossoort. Het mutsje op de stengel heeft een harig uiterlijk, vandaar de naam. Het groeit vaak aan randen van vennen en greppels.

Veenpakketten

Veenmos kan veel water opnemen en daarom wordt het gebruikt in kerststukjes om vocht vast te houden. Het heeft een stengel, waaraan bundeltjes zijtakken zitten. De blaadjes zijn lang en smal en hebben geen nerf.
Het mos groeit aan de bovenkant steeds door, terwijl de onderkant afsterft. Hierdoor ontstaan steeds dikkere lagen, waaruit metersdikke veenpakketten kunnen groeien. De planten zijn lichtgroen van kleur en groeien altijd op natte plaatsen.

Gaffeltand

Als van het mutsje van het gaffeltandmos op de stengel het dekseltje is afgevallen, komen een aantal gespleten tandjes (gaffeltjes) tevoorschijn, die bij vochtig weer sluiten en bij droog weer openen, waardoor de sporen zich met de wind kunnen verspreiden. Het bijzondere van dit mos is dat de toppen van de blaadjes naar één kant gekromd zijn. In onze omgeving komt dit mos vaak voor.

Tankmos

Het grijs kronkelsteeltje heeft de bijzondere naam ‘Tankmos’ gekregen. Het is een soort die van het zuidelijk halfrond afkomstig is en in Nederland het bijzonder goed doet op stikstofrijke zandgronden. Zo dwarsboomt dit mos het heideherstel, waarbij de bodem vrij wordt gemaakt van dennenopslag, pijpenstrootje en ander gras. Voordat de heide goed en wel kan gaan groeien, vormt het grijs kronkelsteeltje een dichte mat die over alles heen walst als een tank. Dus ook onder de mossen zijn er die met de stikstofneerslag hun voordeel doen.

Een wandeling waarbij zeker diverse soorten mos te bekijken zijn, is de wandeling die IVN heeft uitgezet bij het Vlasrootven. Langs het ven en in de bossen groeien vele mos soorten. Ga erop uit op een mooie winterdag. Kijk voor de route op: www.ivn.nl/afdeling/veldhoven-eindhoven-vessem/natuurroutes/

Kerststukjes

Voor kerststukjes worden bij voorkeur groenblijvende planten als hulst en klimop gebruikt. Natuurlijk mag een ondergrond van mos niet ontbreken. Als het een beetje vochtig wordt gehouden, overleeft het de kerstboom met groot gemak.

Mossen
groeien
gewoon
overal!