Thom van Leeuwen uit Zeelst neemt deel aan een ploegwedstijd. Hij was vanaf zijn dertiende actief op de boerderij. FOTO: Erfgoedhuis Veldhoven.
Thom van Leeuwen uit Zeelst neemt deel aan een ploegwedstijd. Hij was vanaf zijn dertiende actief op de boerderij. FOTO: Erfgoedhuis Veldhoven.

Ploegwedstrijden zijn levende historie

Historie

Erfgoedhuis Veldhoven

Dit jaar staat immaterieel erfgoed nadrukkelijk op het programma van de Heemkunde afdelingen in Brabant. Ook in Veldhoven zijn er wekelijks evenementen die ruimschoots de moeite waard zijn om te bezoeken. Zoals zondag 5 november bijvoorbeeld de jaarlijks terugkerende ploegwedstrijden. Dit jaar op het terrein nabij de Vooraard aan de Oerse Baan.

VELDHOVEN - Ploegwedstrijden zijn in Veldhoven al vele decennia een begrip. Zondag wordt de 67e editie gehouden.
Bij de allereerste wedstrijd in 1957 zijn het de paarden die de ruime overhand hebben. Georganiseerd door de Rooms Katholieke Jonge Boerenstand, de RKJB. In Zeelst zijn er destijds maar 2 boeren bij de hele boerenstand die een trekker hebben. Alle jonge boeren die thuis een boerderij hebben doen mee.
Later komen er meer en modernere trekkers bij en verdwijnen de paarden.

Grote deelname

KPJ Zeelst weet de ploegwedstijden tot grote hoogte uit te bouwen. Daarbij helpt het dat zij een wereldkampioen ploegen in haar midden heeft. Zijn naam Rinus Schoonen, maar daarover een ander keer meer.
In de hoogtijdagen, de jaren ‘80 kennen de ploegwedstrijden van de KPJ ruim 65 deelnemers. Deelname staat open voor alle inwoners van de gemeente Veldhoven
Het evenement vindt steevast plaats op de eerste zondag van november. Om iedereen te kunnen laten deelnemen is ruim 6 hectare landbouwgrond nodig. Er wordt geploegd in de categorieën tractoren 1- , 2- en 3-schaarswentel, 2-schaarsrondgaande, ploegen met paard, freesploegen en historische tractoren.

Woningbouw

De oprukkende woningbouw in Veldhoven zorgt ervoor dat de organisatie meerdere malen op zoek moet naar nieuwe terreinen. Begonnen aan de Verkavelingsweg (inmiddels Eindhoven) wordt verhuisd naar onder andere het Muggenhol en later het Akkereind. Daar kan bijna 2 decennia jaar lang, tot 1988, grond gebruikt worden van de gemeente Veldhoven.
Als ook daar woningbouw oprukt, wordt het steeds weer opnieuw zoeken naar de spaarzamere en beschikbare landbouwgrond.
Van 2005 tot 2022 vinden de wedstrijden plaats op de Grote Aard te Oerle.

Minder deelnemers

De sterke groei van het aantal woningen in Veldhoven zorgt ervoor, dat steeds meer boeren hun bedrijven en grond verkopen aan de gemeente of projectontwikkelaars. Minder boeren betekent minder landbouwgrond en daardoor minder deelnemers.
Er wordt nu nog geploegd in de categorieën historische en moderne tractoren. Het aantal deelnemers blijft de laatste jaren stabiel. 10 tot 15 man. De oudste deelnemer Mart Snelders is al tientallen jaren lid van de organisatie. Hij is dit jaar 80 geworden.
Maar er komt een moment, wellicht niet eens zo ver weg in de toekomst, dat deze mooie immateriële erfgoedactiviteit in Veldhoven niet meer te zien zal zijn. Zondag 5 november in ieder geval nog wel. De erwtensoep staat klaar. Aanvang 11.30 uur.

Voor meer informatie

Wie meer wil weten over het Erfgoedhuis Veldhoven, zie

erfgoedhuisveldhoven.nl

Vorst in de grond

In al die jaren is het slechts één keer voorgekomen dat er vorst in de grond zit en dat de wedstrijden die dag niet op tijd kunnen beginnen. Eerst na het middaguur wordt het startsein voor de begin voor gegeven.

RKJB wordt KPJ

Als in de jaren ‘60 steeds meer plattelandsjongeren niet meer van ‘boeren kom af’ zijn, wordt de naam van RKJB gewijzigd in KPJ, de Katholieke Plattelands Jongeren. Er zijn afdelingen in Oerle en Zeelst en KPJ Zeelst houdt de ploegwedstrijden in ere.

De wedstrijden
vinden nu plaats
op de Grote Aard
te Oerle

Afbeelding