Miljoen jaar terug lag Veldhoven in zee
CultuurIn het Veldhovense buitengebied is nog veel te zien van het oorspronkelijke landschap. Maar het heeft er natuurlijk niet altijd zo uitgezien. In het verleden is het aanzien van de aarde meerdere keren compleet veranderd. Om meer van deze omgeving te kunnen begrijpen is het nodig ver in de tijd terug te gaan. Héél ver...
VELDHOVEN - In de ontstaansperiode van de aarde is er door afkoeling een gestolde aardkorst ontstaan. In Veldhoven ligt die korst op een diepte van 4.000 meter. In verschillende perioden is er sprake geweest van begroeiing. De resten daarvan liggen in Veldhoven op een diepte van zo’n 3.000 meter als steenkoollaag. Maar bijvoorbeeld in Reusel ligt die laag globaal maar 1.500 meter diep. Net over de grens in België is dat ongeveer 700 meter, dus daar kon men kolenmijnen aanleggen. Na het ontstaan van deze steenkool zijn er namelijk in dit gebied breuken in de aardkorst ontstaan. Langs deze breuken deden zich in het verleden aardverschuivingen en aardbevingen voor. Maar ook nu nog. Bij Roermond vindt in de vroege ochtend van 13 april 1992 een beving plaats van 5,8 op de schaal van Richter. Het is de zwaarste ooit gemeten aardbeving in Nederland!
Breuken
De breuken hangen samen met het feit dat de Ardennen en Zuid-Limburg nog steeds omhoog gedrukt worden, terwijl de Noordzee steeds verder naar beneden zakt. Zo’n drie miljoen jaar geleden liep onze kustlijn van Zeeuws-Vlaanderen over het zuiden van Noord-Brabant, langs de oostgrens van het huidige Nederland naar het noorden. Veldhoven lag dus op de zeebodem. Zo’n 700.000 jaar geleden hebben de Rijn en de Maas veel grof zand en grind in ons gebied afgezet. Bijna overal in Veldhoven ligt de bovenkant van deze laag 40 meter diep. Verderop in de Kempen ligt deze laag echter vrijwel aan de oppervlakte en stenen, soms wel met een doorsnee van één meter, zoals de Reuselse kei, vinden we in deze lagen terug.
Noordzeezand
De aardlagen in Oost-Brabant, die nu aan de oppervlakte liggen, zijn door de wind afgezet tijdens de laatste ijstijd, 70.000 tot 10.000 jaar geleden. In die koude periode daalt het niveau van de wereldzeeën zodanig dat de Noordzee helemaal droog komt te staan en het fijne Noordzeezand over Brabant stuift. In de zomer ontdooit een dunne bovenlaag van de bevroren grond en stroomt zand met dooi- en regenwater weg. Alle beekdalen met hun kronkelende beken, zoals Dommel, Tongelreep en Gender, zijn toen ontstaan. Zandverstuivingen in drogere periodes doen zandruggen ontstaan waar de Oirschotse Heide en de Strabrechtse Heide goede voorbeelden van zijn.
Vennen
Door de wind zijn op deze hoge zandgronden tal van vennen ontstaan, zoals de Grote Vlasroot. Het uitgewaaide zand vormt meestal een zandwal ten noordoosten van het ven, vanwege de overheersende zuidwestelijke wind in Nederland.
Grotere aantallen mensen, met hun sterke invloed op het landschap, wonen hier pas 1.500 jaar. Tot in deze tijd hebben zij bijgedragen aan een aantrekkelijke natuur en landschap. Het blijkt een hele opgave om dat zo te houden.
www.ivnl.nl/vev
Een wandeling langs de Dommel is leuk voor mensen met interesse in geologie . Waar de beek wat dieper is ingesneden in het landschap, zie je soms schuine lijnen. Die ontstonden toen het gletsjerijs de bevroren zandbodem voor zich uitschoof als ijsschotsen. Mooi is de wandeling Vlasroot en Dommel. Te vinden in de IVN-wandelroute app.
IVN VEV
Geologie in de buurt
De Reuselse Kei is een zwerfsteen van 1.240 kg die bij de Grote Cirkel in het zuiden van Reusel ligt. In de vorige eeuw was het een belangrijke ontmoetingsplek voor jonge stelletjes. De steen is ooit door de Maas aangevoerd uit Eifel en Ardennen.
10.000 jaar
geleden
was hier
ijstijd