Frans van Loon (links) met op zijn kar Duitsers die wel eens hielpen op de boerderij.
Frans van Loon (links) met op zijn kar Duitsers die wel eens hielpen op de boerderij. (Foto: )

Het leven onder de Duitsers

  Historie

Werkgroep Veldhoven 75 jaar Vrij.

Veldhoven 75 jaar vrij, deel 2.

18 september is een betekenisvolle dag in Veldhoven. 75 jaar geleden is op die dag namelijk Veldhoven bevrijd van de Duitse overheersing die op 10 mei 1940 begon. Na iets meer dan 4 jaar het snijdende juk tot diep op het bot te hebben gevoeld, zijn de Veldhovenaren weer vrij. Vrij om te doen en te denken wat ze willen, binnen de grenzen van vanzelfsprekende (mede-)menselijkheid, binnen de grenzen van de geliefde democratie. Het Veldhovens Weekblad besteedt de komende weken aandacht aan dit historische feit.

VELDHOVEN - Vanaf 6 juni 1940 worden Duitse militairen bij door de gemeente aangewezen Veldhovense gastgezinnen ondergebracht. Gezinnen met huwbare dochters worden bij voorkeur overgeslagen. De inkwartiering verloopt meestal zonder veel problemen en lang niet alle soldaten blijken nazifans. Sommigen bouwen zelfs een band op met hun gastgezin. Zo is Rudolf Oyss, ingekwartierd bij de familie Van Kasteren op de Heerseweg, in 1982 nog als gast aanwezig als moeder Van Kasteren 80 wordt.

Welschap

Hij werkt van 1940 tot eind 1942 op Welschap waar de Duitsers vanaf het begin van de oorlog bommenwerpers en jachtvliegtuigen hebben gestationeerd. Dwars door Veldhoven loopt een goederenlijn voor de aan- en afvoer van munitie. Nabij de Kruisstraat worden voor de Duitse officieren onderkomens gebouwd in de vorm van een woonwijk, het huidige Borghoutspark.
De aanwezigheid van Welschap heeft veel effect op Veldhoven. Niet in het minst omdat er verschillende vliegtuigen naar beneden komen en de geallieerden het meerdere malen bombarderen. Om te voorkomen dat de geallieerde bommenwerpers hun doelen tijdens de nachtelijke uren gemakkelijk vinden, zijn burgers verplicht om hun ramen af te dekken.

Torenspits afbreken

In de week van 21 september 1941 moeten 13 bewoners van de Heistraat, Muggenhol en Djept hun huizen verlaten op bevel van de Duitse autoriteiten. Zij hebben de grond nodig om het vliegveld te vergroten. De bewoners worden elders in barakken ondergebracht. In december 1941 geeft de Duitse bezetter het bevel om 15 meter van de torenspits in Veldhoven-Dorp af te breken omdat de zwaarbeladen bommenwerpers er te veel last van hebben bij het opstijgen. Op het Heike moeten boerderijen en woonhuizen hun daken verlagen. Op 6 december 1942 komt een 5-tal vliegtuigen laag over de pastorietuin van Zeelst gevlogen, een 10-tal raast rakelings over de huizen aan het Akkereind. Hun doelwit: de Philipsfabrieken. Er vallen ongeveer 150 doden bij dit Sinterklaasbombardement.

Geen nationaalsocialisme

Voor de bevolking verloopt het eerste jaar van de bezetting rustig. De Duitsers stellen zich niet vijandig op en hopen de bevolking te winnen voor het nazi-gedachtengoed. De belangstelling hiervoor is echter minimaal. Als na een jaar bezetting blijkt dat de 'nazificering' in Nederland weinig resultaten oplevert, worden de duimschroeven aangedraaid. In augustus 1941 worden alle politieke partijen verboden, behalve de NSB. Dat betekent het einde van de gemeenteraden. Verenigingen en organisaties worden verboden als ze zich niet aansluiten bij overkoepelende Duitse instellingen. Evenals in de meeste Brabantse gemeenten weigeren de Veldhovense verenigingen dat, waardoor het verenigingsleven verdwijnt. In de loop van 1942 begint een serie invorderingen: fietsen en andere voertuigen, metalen, naaimachines en radio's. Bewoners houden radio's achter om stiekem naar zenders als Radio Oranje te luisteren.

Kerkklokken

Kerkklokken worden eveneens gevorderd voor oorlogsdoeleinden. In Zeelst worden energieke pogingen gedaan om de oudste klok uit 1551 te behouden, hetzij als monument hetzij als gemeentelijke alarmklok. Alles echter tevergeefs. De monumentale klok wordt na de oorlog teruggevonden op het spoorwegemplacement in Tilburg. Ook in Veldhoven-Dorp worden 2 klokken gevorderd, maar de grote klok ontspringt de dans en zal een rol blijven spelen bij het herdenken van oorlogsslachtoffers.

Veldhoven 75 jaar Vrij

De werkgroep Veldhoven 75 jaar Vrij wil 75 jaar lang vrijheid vieren in het besef dat we samen verantwoordelijk zijn om vrijheid door te geven. De werkgroep organiseert een uitgebreid activiteitenprogramma waarbij ze aansluit bij de landelijke campagne 75 jaar vrijheid.

Meer berichten