Terugdringen van het gras in wegbermen, geeft kansen voor allerlei kruiden en bloeiende planten. FOTO: Rien de Schipper
Terugdringen van het gras in wegbermen, geeft kansen voor allerlei kruiden en bloeiende planten. FOTO: Rien de Schipper (Foto: )

Wegbermen, wijkplaats voor planten

IVN VEV

2-wekelijkse rubriek van het IVN

Wie in deze tijd van het jaar rondfietst in Veldhoven, moet zeker eens aandacht geven aan de groene stroken naast de weg. Zonder de andere weggebruikers in gevaar te brengen natuurlijk! Wegen en wegbermen zijn onverbrekelijk met elkaar verbonden en zijn niet weg te denken uit het steeds veranderende landschap.

VELDHOVEN - Wegbermen zijn weliswaar vaak maar enkele meters breed, maar de totale oppervlakte aan wegbermen in Nederland best groot. Bijna 2% van het landoppervlak wordt ingenomen door wegbermen, terwijl voor 'erkende' natuurgebieden slechts 4% beschikbaar is. Bermen worden niet bemest en bij een goed beheer kunnen ze daarom een forse bijdrage leveren aan de ecologische verscheidenheid van het land.

Refugium

In de Nederlandse wegbermen komen ongeveer 450 verschillende soorten planten voor. Dat is 30% van alle plantensoorten. In de streken waar het cultuurland overheerst, zijn alleen nog langs de wegen de volledige verzameling planten uit die streek te vinden. In die gevallen spreekt men over 'refugium', ofwel een wijkplaats voor wilde planten. Wanneer planten verdreven worden van hun oorspronkelijke groeiplaatsen, dan betekent dat ook een bedreiging voor een aantal dieren zoals insecten en met name vlinders die een sterke verbondenheid hebben met specifieke plantensoorten.

Ecologisch onderhoud

De bermen zijn honderd jaar geleden onbedoeld ecologisch onderhouden. Meestal verpacht aan boeren, die het bermgras als hooi gebruiken. Iedere boer maait als hem dat het beste schikt. Hierdoor ontstaat veel verschil in aanzicht en plantensoorten. De bermbodem verschraalt langzaam en de plantensoorten nemen toe in aantal. Na de oorlog gaat de overheid steeds meer zelf het onderhoud aan wegbermen doen. Dat betekent de invoer van goedkopere manieren van onderhoud. Men gaat vaker maaien en het maaisel blijft liggen. Daardoor komen kruiden moeilijker tot zaadvorming en groeit gras juist beter. Beide oorzaken leiden tot bermen met een gesloten grasmat.

Monotoon

In de jaren '06 willen de natuurbeschermingsgroepen de saaie wegbermen veranderen. Van overheidszijde wordt gezocht naar een wat fleuriger aanzien met behoud van lage onderhoudskosten. Hiermee is de basis gelegd voor het tegenwoordige bermbeheer. De principes zijn eenvoudig: verschralen door afvoer van maaisel en maaien als het zaad van de kruiden gevormd is. Het moment van maaien is vaak bepalend voor het in stand houden van de gewenste planten. Als bijvoorbeeld in bloei staande rolklaver kort gemaaid wordt, dan zal die in het daaropvolgende jaar later slecht terugkomen. Bij het beheer van wegbermen komt nogal wat kijken, maar als men het goed doet dan keert de oorspronkelijke plantengroei terug in de berm.

Meer berichten