De jonge boerenzwaluwen sperren hun bekje open als de ouders met de gevangen insecten aan komen vliegen. FOTO: Ineke Nientied.
De jonge boerenzwaluwen sperren hun bekje open als de ouders met de gevangen insecten aan komen vliegen. FOTO: Ineke Nientied. (Foto: Picasa)

Zwaluwen horen bij Nederlandse zomer

IVN VEV

2-wekelijkse rubriek van het IVN

Vliegensvlug schiet hij laag over het land, de boerenzwaluw. De mannetjes komen het eerst terug vanuit hun winterverblijf diep in Afrika. Bij aankomst in de Kempen hebben zij 9.000 kilometer gevlogen. Het wachten is nog op de dames, die in mei arriveren. De boerenzwaluw hoort bij het boerenland.

VELDHOVEN - Tegenwoordig heeft lang niet iedere boerderij nog geschikte plekjes voor het nestelen van boerenzwaluwen. Het aantal broedparen is daardoor afgenomen. Boerenzwaluwen vangen heel wat insecten van het erf weg. Om een nest jonge boerenzwaluwen na drie weken te laten uitvliegen hebben de ouders 150.000 insecten aangevoerd. Tussen de huizen in de stad komen nog 2 andere zwaluwen voor.

Winterslaap

De meest opvallende is een grote schreeuwlelijk, de gierzwaluw, die erg op de andere zwaluwen lijkt, maar een eigenlijk andere soort is. Hij laat zijn gekrijs horen vanaf eind april . Zijn silhouet heeft de vorm van een donker anker. Wanneer ze hier aankomen zijn ze negen maanden achter elkaar, dag en nacht, in de lucht geweest. Eten, veren poetsen, paren, ja zelfs nestmateriaal verzamelen, alles gebeurt in de vlucht. De gierzwaluwen zijn afhankelijk van insecten: een natte zomer is dan ook bedreigend. De volwassen gierzwaluwen verdwijnen bij langdurige regen naar het buitenland, schijnbaar de jongen aan hun lot overlatend. Dat lijkt echter maar zo, de jongen raken in een soort winterslaap, waarbij hun temperatuur sterk daalt, evenals hun behoefte aan voedsel. Wordt het weer warmer, dan zijn de ouders van de ene op de andere dag terug en komen de jongen weer tot leven.

Kleinest

Nog een andere bekende is de huiszwaluw, die de laatste tijd sterk in aantal is afgenomen. Ze bouwen hun klei-nest onder een overstekende dakrand. Het lijkt wel of het dichte bollen zijn, alleen aan de bovenkant hebben de zwaluwen een kleine vliegopening vrijgelaten. Het is een hele prestatie om iedere keer met een bekje vol modder, vermengd met het eigen speeksel het nest stukje bij beetje op te bouwen. Er is dan wel een modderige plek in de omgeving nodig.

Insecticiden

Ook huiszwaluwen vangen veel insecten om hun jongen mee te voeren. Zelfs wespen gaan ze niet uit de weg. Het is bekend dat rondom een grotere huiszwaluwkolonie nauwelijks wespen voorkomen. De huiszwaluw is gemakkelijk te herkennen. Van onder is hij helemaal wit, van boven blauw. Het meest opvallend is de felwitte stuit, die van bovenaf te zien is.
Dat de huiszwaluwen zo weinig meer te zien zijn komt waarschijnlijk door oorzaken in het buitenland. Vooral het massale gebruik van insecticiden doet hen geen goed. In Nederland is de zwaluw een geliefde vogel: we kijken naar hen uit als voorbodes van lente en zomer.

Meer berichten