Veel smalle bloemblaadjes maken samen één mooie stralende ster: de 'bloem'van de paardenbloem. FOTO: Dré Verhagen.
Veel smalle bloemblaadjes maken samen één mooie stralende ster: de 'bloem'van de paardenbloem. FOTO: Dré Verhagen. (Foto: Picasa)

Composieten, een zeer grote familie

IVN VEV

2-wekelijkse rubriek van het IVN

De composieten of samengesteldbloemigen vormen samen een familie binnen het plantenrijk. Schattingen geven aan, dat er wereldwijd zo'n twintig- tot vijfentwintigduizend soorten bestaan. Composieten zijn planten waarvan de bloemen vaak tamelijk groot lijken. Maar schijn bedriegt. Wat je ziet is een vaak heel mooie samenstelling (een compositie) van afzonderlijke kleine bloemetjes. Vandaar de naam dus.

VELDHOVEN - De familie bevat leden met grote bloemen (zonnebloem) maar ook met kleine (madeliefje). In Nederland komen ruim honderd soorten voor. De manier waarop de zogenaamde bloem is opgebouwd is als volgt: Op de onderkant (bloembodem) staan de losse bloemetjes. Denk aan de zonnebloem. Aan de buitenkant zie je de lokbloemen. Bij de zonnebloem geel. En aan de binnenkant de vruchtbare bloemetjes (bruin), waaruit later de zonnepitten ontstaan. Welke composieten zijn er in huis, tuin, akker en vrije natuur?

Aziatisch eten

De chrysant kennen we als snijbloem en als potplant. De plant kan natuurlijk ook worden gegeten. Niet alleen door dieren, zoals slakken, maar ook door mensen, die alleen de bloemen eten. De chrysant staat vooral in Azië op het menu. Een bekende luxe snijbloem, de gerbera, is ook een composiet. Het erwtenplantje ziet er niet uit als een composiet. Dit plantje kwam tientallen jaren geleden in bijna ieder huishouden voor. Het is een hangend vetplantje met ronde opgezwollen blaadjes, waarvan de afgebroken stekjes zonder veel moeite weer aangroeien.

IJsbloemen

In de tuin zijn diverse composieten, zoals margrieten, herfst- en zomerasters, dahlia's, zonnebloemen, guldenroede, zinnia's en ijsbloempjes. Kamille, bijvoorbeeld. Een aftreksel van dit plantje helpt bij ontstekingen en reinigt de huid: kamillethee is bij iedereen bekend. Bijvoet is een plantje dat onder andere in kruidenlikeur wordt verwerkt. Cichorei werd vroeger veel als smaakversterker voor koffie (Buisman) gebruikt, maar is ook bloedzuiverend. Goudsbloemen worden verwerkt in huidzalf. Het met gele knoopjes bloeiende boerenwormkruid heeft de werking al in zijn naam zitten! Het gebruik wordt thans afgeraden.

Wilde bertram

In de groentetuin horen natuurlijk zonnebloemen te staan, maar ook artisjokken, witlof en schorseneer, allemaal soorten uit de grote composietenfamilie. In de zomer zijn een aantal bekende soorten te bewonderen zoals de geel met witte bloemen van de margriet, wit of roze duizendblad, blauwe korenbloem, paarse akkerdistel, gele melkdistel, gele paardenbloem, wit met geel madeliefje, maar ook de gele ganzenbloem, geel of oranje havikskruid, wilde bertram met kleine geel-grijze bloemen en kruiskruidsoorten met gele bloemen. Veel composietbloemen zien er uit als een zonnetje: de meeste soorten staan ook graag in de zon.

Foto onderschrift:

Veel smalle bloemblaadjes maken samen één mooie stralende ster: de "bloem" van de paardenbloem. FOTO Dré Verhagen

Meer berichten