‘Mama, die boom kijkt naar mij!’

De bast van bomen is soms grillig gevormd en zijn er dingen in herkenbaar. Koppen van dieren of mensengezichten bijvoorbeeld. Hier en daar in de stad staan bomen met ‘ogen’. Met een beetje fantasie lijkt het wel of de boom de voorbijganger aanstaart. Die bomen verdienen het om eens nader bekeken te worden.

VELDHOVEN - De boom met de ogen heeft een grijs-witte bast. Daarom denken veel mensen dat het een berkensoort is. Zeker in de winter, als er geen herkenbare bladeren zijn, is die fout gauw gemaakt. Maar berken zijn het beslist niet, het is een populieren soort, de grauwe abeel, met de officiële naam ‘Populus canescens’.
Populieren vormen een hele familie waarvan er in Nederland 2 soorten inheems zijn: de zwarte populier en de ratelpopulier. De grauwe abeel is een kruising van de zwarte populier en de geïmporteerde witte abeel.

Klompenhout

De populier is een snelgroeiende boom, die al binnen 10 jaar een hoogte van 30 meter of meer kan bereiken. Vooral onder gunstige omstandigheden, zoals een vochtige, voedzame grond groeit de boom snel. Dat soort omstandigheden wordt in Zuidoost-Brabant onder meer aangetroffen in de rivierdalen van de Dommel en de Gender. Vandaar dat in deze streek de populier een veel aangeplante boom is. Met de import van de Amerikaanse zwarte populier ontstonden dus spontaan kruisingen, zoals de canadapopulieren. In de volksmond worden deze bomen ook wel ‘kanadassen’ genoemd. Voor de klompenindustrie, die vooral tussen Best en Boxtel aan veel mensen werk gaf, zijn heel veel van deze populieren geplant.

Fietspaden

Behalve als boom voor houtproductiebossen, zijn de populieren ook kenmerkend langs wegen, kanalen en rivieren. Omdat hun wortelstelsel heel groot kan worden en vrij oppervlakkig ligt zijn het voor de wegbeheerders niet zo’n fijne bomen. De wortels drukken asfalt van de fietspaden en tegels in stoepen omhoog, wat veel extra onderhoud vergt.
Maar langs de Dommel bijvoorbeeld, komen deze bomen helemaal tot hun recht. Doordat de plant zo snel groeit, is het hout niet erg stevig: vaak zien we bomen met een kapotgewaaide kruin of afgebroken takken.

Evenwicht

De populier heeft overigens een aardige truc in huis om te voorkomen dat hij snel omwaait. Als je namelijk op vochtige grond, naast een riviertje staat, is de bodem niet altijd even stevig om in te wortelen. Als de boom dan wat scheef waait, wordt de tak die in de richting van de meest voorkomende wind staat dikker en zwaarder. Zo komt de scheef gewaaide boom weer een beetje in evenwicht. Die dikkere tak wijst dus vaak naar het zuidwesten, uit die richting waait het in Nederland het vaakst hard. 

De naam populier komt overigens van de Latijnse soortnaam ‘Populus’. Die staat in verband met het Oudgriekse ‘paipallein’, dat ‘trillen’ betekent. De platte steel van het blad staat er loodrecht op, zodat de bladeren bij de minste wind al gaan bewegen en gaan klapperen. De naam ratelpopulier is dus dubbelop!

www.ivn.nl/afdeling/veldhoven-eindhoven-vessem

In Veldhoven zijn grauwe abelen te vinden langs het waterloopje de Rundgraaf in het stadsdeel Heikant. De foto bij dit stuk is gemaakt bij het Afwateringskanaal van de Dommel.

IVN VEV

Mannetje of vrouwtje?

De populier is een zogenaamde 2-huizige plant. Dat houdt in dat er mannetjes en vrouwtjes bomen zijn. De zaden hebben een wollige haarbos, waardoor ze wel op sneeuwvlokken lijken als ze na rijping vrijkomen.

Spechten
hakken graag
hun hol
in de populier