Hommels als eerste weer in de weer

Hommels behoren tot de bijenfamilie en zorgen net als gewone bijen, ook voor de bestuiving van planten, zoals de tomaten in de kas. Hommels zijn opvallende beestjes. Dat zal wel komen door hun grootte, hun brommende geluid en de rustige manier waarop ze door de lucht zweven.

VELDHOVEN - Op de eerste warme dagen komen de hommels tevoorschijn. Dat gebeurt in een heel zachte winter zelfs al eind januari.
Die eerste hommels buiten, zijn de koninginnen van de aardhommel. Het zijn dikke dames die na maanden ontwaken uit hun winterrust en zich nu laten opwarmen door de zon. Daarna speuren ze naar stuifmeel en nectar bij vroege bloeiers als krokus, speenkruid, hondsdraf en wilg. Al snel gaan ze op zoek naar een geschikte plek voor het nest. Ze vliegen dan, al brommend, laag over de grond.
De nestplekjes zijn overigens niet voor alle soorten hetzelfde. Aard- en tuinhommels gebruiken oude muizennesten en boomhommels nestelen graag in vogelkastjes.

Broedzorg

Als het nest klaar is, maakt de koningin een voorraadpotje van was; dat vult ze met nectar. Daarna maakt ze een klompje stuifmeel en legt daarop haar eerste 5 tot 15 eitjes. Dit pakketje gaat ze dan echt bebroeden en warm houden. Door het eten van nectar kan ze een temperatuur van 30 graden handhaven.
Als de larven vervolgens na een dag of 4 uitkomen, gaat de koningin weer naar buiten om stuifmeel voor de larven te verzamelen. Ze voedt zichtzelf met nectar.
De larven spinnen na 10 tot 20 dagen een stevige cocon en verpoppen. Inmiddels is de koningin aan de gang met de volgende serie larven. Zo groeit het volk gestaag.
De eerste werksters zijn in april buiten te zien. Ze gaan dan het voedsel zoeken van de koningin overnemen. Als er eenmaal genoeg werksters zijn, houdt de koningin zich alleen nog bezig met het leggen van eitjes.

Te vroeg

Zoals iedereen weet, kan het in april nog wel eens heel koud zijn. Wat er met de hommels dan gebeurt is best bijzonder: ze gaan dood. Soms liggen ze met 10-tallen tegelijk dood in de buurt van het nest.
Als het nog koud is buiten het nest, is voedsel moeilijker te vinden en hebben de beestjes meer energie nodig om warm te blijven. Ze verbruiken meer dan ze opleveren. En om het voorbestaan van het nest te garanderen, gaan de werksters dan dus maar dood.
Als het buiten alsnog warmer wordt komen er weer larven uit en gaat een nieuwe generatie aan de gang. De dode hommels zijn dus - goed om te weten - beslist geen teken van een of andere  geheimzinnige ziekte, maar eerder van een goed functionerend hommelvolk.

Overleven

In de loop van de zomer worden er geen werksters meer geboren, wel jonge koninginnen en mannetjes. De jonge koninginnen paren met de mannetjes, die daarna doodgaan. Het volk is ondertussen uit elkaar gevallen en alle hommels gaan dood, behalve de jonge koninginnen: zij graven zich in en zullen in de grond overleven. Klaar voor een nieuw voorjaar.

Meer info, op: ivn.nl/afdeling/veldhoven-eindhoven-vessem

Handje helpen

Om de hommels een handje te helpen kunnen planten in de tuin worden gezet, die veel voedsel voor de diertjes bieden. Neem bijvoorbeeld kerstroos, bieslook (ook lekker in de sla), hondsdraf, blauwe druifjes en herfstaster. Makkelijke planten allemaal!

Inventarisatie

Een paar jaar geleden heeft IVN in Veldhoven een inventarisatie gedaan naar insecten in de bermen van de Heerbaan en de Oersebaan. Er zijn toen 6 soorten hommels aangetroffen. Dat zijn bijna alle soorten die algemeen in Nederland voorkomen, waaronder de aard- en de tuinhommel.

Koekoekshommel legt eitjes
in nesten van
andere hommels